علل سقط جنین در گاوهای شیری؛ بیماری‌های عفونی و اختلالات تولیدمثلی

سقط جنین در گاوهای شیری یکی از عوامل مؤثر بر کاهش بهره‌وری اقتصادی و اختلال در چرخه تولیدمثل گله محسوب می‌شود. از مهم‌ترین علل سقط جنین در گاوهای شیری می‌توان به بیماری‌های عفونی مانند اسهال ویروسی گاو (BVD)، رینوتراکئیت عفونی گاو (IBR)، بروسلوز، لپتوسپیروز و نئوسپوروز اشاره کرد. این عوامل بسته به نوع بیماری و مرحله آبستنی ممکن است موجب مرگ جنین، سقط، مرده‌زایی یا تولد گوساله‌های ضعیف شوند. شناسایی عامل اصلی سقط به بررسی سابقه دام، شرایط گله و انجام آزمایش‌های تشخیصی معتبر نیاز دارد.

نقش تغذیه، کیفیت خوراک و مدیریت دامداری در پیشگیری از سقط

علاوه بر عوامل عفونی، مشکلات تغذیه‌ای و محیطی نیز می‌توانند سلامت آبستنی گاوهای شیری را تحت تأثیر قرار دهند. آلودگی خوراک به مایکوتوکسین‌ها، مصرف علوفه دارای نیترات بالا، استفاده از سیلاژ نامرغوب، تنش گرمایی شدید و برخی اختلالات متابولیک از جمله عوامل قابل بررسی در موارد سقط هستند. برای کاهش خطر سقط، کنترل کیفیت خوراک و آب، رعایت اصول بهداشت جایگاه، اجرای برنامه واکسیناسیون متناسب با شرایط گله و پایش مستمر سلامت دام‌ها اهمیت دارد. در مناطق مختلف اتیوپی نیز تعیین اولویت‌های پیشگیری باید بر اساس شرایط پرورشی، بررسی‌های دامپزشکی و شواهد اپیدمیولوژیک محلی انجام شود.

علل سقط جنین در گاو 

۱) اسهال ویروسی گاو (BVD):

مهم‌ترین عامل ویروسی سقط؛ بسته به زمان آلودگی باعث مرگ جنین، سقط، ناهنجاری مادرزادی یا تولد گوساله آلوده دائمی (PI) می‌شود.

۲) مایکوتوکسین‌ها: سموم قارچی مانند زیراالنون و آفلاتوکسین در مقادیر بالا می‌توانند باعث سقط و اختلالات تولیدمثلی شوند.

۳) بروسلوز: بیماری باکتریایی مهم و مشترک بین انسان و دام که معمولاً در اواخر آبستنی موجب سقط می‌شود.

۴) بیماری IBR: عامل ویروسی که معمولاً از ماه چهارم آبستنی تا زمان زایش باعث سقط می‌شود.

۵) نئوسپوروز: مهم‌ترین عامل انگلی سقط؛ معمولاً در ماه‌های ۴ تا ۵ آبستنی باعث سقط شده و احتمال تکرار سقط در آبستنی‌های بعدی را افزایش می‌دهد.

۶) لپتوسپیروز: بیماری باکتریایی که از طریق ادرار دام‌های آلوده منتقل می‌شود و باعث سقط، مرده‌زایی و تولد گوساله‌های ضعیف می‌شود.

۷) لیستریوز: معمولاً در اثر مصرف سیلاژ یا علوفه کپک‌زده ایجاد شده و بیشتر در اواخر آبستنی موجب سقط می‌شود.

۸) عفونت‌های باکتریایی محیطی: باکتری‌هایی مانند استرپتوکوک، باسیلوس و تروپرلّا از طریق خون بهم جنین رسیده و باعث مرگ جنین و سقط می‌شوند.

۹) بیماری‌های مقاربتی (تریکومونیازیس و کامپیلوباکتریوز): بیشتر در گله‌های دارای جفت‌گیری طبیعی دیده می‌شوند و باعث مرگ زودرس جنین و سقط در اوایل آبستنی می‌شوند.

۱۰) مسمومیت با نیترات و نیتریت: مصرف علوفه با نیترات بالا، به‌ویژه در اواخر آبستنی، می‌تواند موجب سقط شود.

۱۱) تنش گرمایی شدید و تب بالا: در موارد شدید ممکن است موجب مرگ جنین و سقط شوند، هرچند علت شایعی نیستند.

۱۲) ناهنجاری‌های ژنتیکی جنین: اختلالات ژنتیکی مانع رشد طبیعی جنین شده و گاهی باعث سقط می‌شوند.

۱۳) واکسیناسیون نامناسب در آبستنی: به‌ویژه استفاده از واکسن‌های زنده تضعیف‌شده در گاو آبستن می‌تواند خطر سقط را افزایش دهد.

جهت دانلود مقاله لینک زیر را کلیک نمایید

دانلود مقاله به زبان انگلیسی