اثرات بی‌سولفات سدیم بر عملکرد جوجه‌های گوشتی

بی‌سولفات سدیم (Sodium Bisulfate; NaHSO₄) یکی از ترکیبات معدنی اسیدی است که در صنعت طیور علاوه بر کاربرد به‌عنوان اصلاح‌کننده بستر و کاهش‌دهنده انتشار آمونیاک، به‌عنوان منبع سدیم فاقد کلرید در جیره غذایی نیز مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر بی‌سولفات سدیم بر عملکرد رشد جوجه‌های گوشتی در شرایط عادی و همچنین در شرایط مواجهه با چالش کوکسیدیوز انجام شد. در این مطالعه، عملکرد بی‌سولفات سدیم با سسکوئی‌کربنات سدیم، به‌عنوان یک منبع سدیم فاقد کلرید، مقایسه شد تا اثر اختصاصی این ترکیب بر عملکرد پرندگان بهتر مشخص شود.

کوکسیدیوز و اهمیت سلامت روده در جوجه‌های گوشتی

کوکسیدیوز یکی از مهم‌ترین بیماری‌های انگلی دستگاه گوارش طیور است که با آسیب به مخاط روده، اختلال در جذب مواد مغذی و کاهش عملکرد رشد همراه می‌شود. حفظ سلامت روده و بهبود کارایی دستگاه گوارش از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر افزایش بهره‌وری در پرورش جوجه‌های گوشتی محسوب می‌شود. ازاین‌رو، استفاده از افزودنی‌های خوراکی و ترکیبات معدنی که بتوانند شرایط مناسب‌تری برای دستگاه گوارش ایجاد کنند، به‌عنوان یکی از راهکارهای تغذیه‌ای مورد توجه قرار گرفته است. بی‌سولفات سدیم به دلیل ماهیت اسیدی و وجود یون سولفات، می‌تواند در این زمینه دارای اثرات متفاوتی نسبت به منابع قلیایی سدیم باشد.

طراحی آزمایش و جیره‌های غذایی مورد بررسی

این پژوهش در دو آزمایش مستقل و با استفاده از جوجه‌های گوشتی نر سویه Cobb 500 انجام شد. پرندگان تا ۴۲ روزگی در پن‌های کف بستر پرورش یافتند و جیره‌های غذایی بر پایه ذرت و کنجاله سویا و مطابق با نیازهای تغذیه‌ای این سویه تنظیم شدند. چهار تیمار غذایی شامل ۰/۲ و ۰/۳ درصد سسکوئی‌کربنات سدیم به‌عنوان گروه‌های شاهد و ۰/۳ و ۰/۴ درصد بی‌سولفات سدیم به‌عنوان تیمارهای آزمایشی در نظر گرفته شد. میزان مصرف این ترکیبات بر اساس تأمین مقدار یکسان سدیم تنظیم شد و غلظت سدیم، کلرید و تعادل الکترولیتی جیره‌ها در تیمارهای مختلف یکسان نگه داشته شد.

بررسی اثر بی‌سولفات سدیم در شرایط چالش کوکسیدیوز

در آزمایش نخست، جوجه‌های گوشتی بدون ایجاد چالش کوکسیدیوز مورد ارزیابی قرار گرفتند؛ در حالی که در آزمایش دوم، پرندگان با دو برابر دوز توصیه‌شده واکسن زنده تجاری کوکسیدیوز مواجه شدند تا شرایط چالش بیماری ایجاد شود. وزن بدن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل غذایی در روزهای ۱۴، ۲۸ و ۴۲ اندازه‌گیری شد و نتایج هر آزمایش به‌صورت مستقل مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. این طراحی امکان مقایسه اثر بی‌سولفات سدیم را هم در شرایط عادی پرورش و هم در شرایط همراه با چالش کوکسیدیوز فراهم کرد.

تأثیر بی‌سولفات سدیم بر وزن بدن و ضریب تبدیل غذایی

نتایج نشان داد که در روز ۲۸، جوجه‌هایی که جیره حاوی ۰/۴ درصد بی‌سولفات سدیم دریافت کرده بودند، در هر دو شرایط بدون چالش و همراه با چالش کوکسیدیوز، وزن بدن بیشتری نسبت به گروه‌های شاهد دریافت‌کننده سسکوئی‌کربنات سدیم داشتند. این برتری در پرندگان تحت چالش کوکسیدیوز تا روز ۴۲ نیز ادامه یافت. همچنین استفاده از ۰/۴ درصد بی‌سولفات سدیم موجب بهبود معنی‌دار ضریب تبدیل غذایی در کل دوره ۰ تا ۴۲ روزگی شد. در مقابل، تیمارهای غذایی تأثیر معنی‌داری بر میزان مصرف خوراک و تلفات پرندگان نداشتند. این نتایج نشان می‌دهد که بهبود عملکرد ناشی از بی‌سولفات سدیم بیشتر با افزایش کارایی استفاده از خوراک مرتبط بوده است.

جمع‌بندی؛ بی‌سولفات سدیم به‌عنوان منبع سدیم در تغذیه طیور

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از بی‌سولفات سدیم در جیره جوجه‌های گوشتی می‌تواند در مقایسه با سسکوئی‌کربنات سدیم، عملکرد رشد و کارایی خوراک را بهبود دهد؛ این اثر به‌ویژه در شرایط چالش کوکسیدیوز اهمیت بیشتری دارد. از آنجا که میزان سدیم، کلرید و تعادل الکترولیتی جیره‌ها در تیمارهای مختلف کنترل و یکسان‌سازی شده بود، احتمال می‌رود بخشی از اثرات مثبت مشاهده‌شده به وجود یون سولفات در ساختار بی‌سولفات سدیم مرتبط باشد. احتمال تأثیر سولفات بر پایداری و حفاظت از مخاط روده و در نتیجه بهبود سلامت دستگاه گوارش نیز مطرح شده است، هرچند برای اثبات قطعی این مکانیسم به مطالعات تکمیلی نیاز است. در مجموع، بی‌سولفات سدیم می‌تواند به‌عنوان یک گزینه تغذیه‌ای قابل بررسی برای بهبود عملکرد جوجه‌های گوشتی، به‌خصوص در شرایط همراه با چالش‌های روده‌ای مانند کوکسیدیوز، مورد توجه قرار گیرد.

جهت دانلود مقاله لینک زیر را کلیک نمایید.

دانلود مقاله