اثر افزودن سلنیوم آلی بر عملکرد رشد، فراسنجه‌های خون و کیفیت گوشت جوجه‌های گوشتی در تراکم‌های مختلف پرورش

۱۴۰۵/۰۱/۰۹

اثر افزودن سلنیوم آلی بر عملکرد رشد، فراسنجه‌های خون و کیفیت گوشت جوجه‌های گوشتی در تراکم‌های مختلف پرورش

اثرات فاکتورهای تغذیه‌ای و محیطی بر عملکرد پرندگان

مطالعات نشان داده‌اند که عواملی چون تراکم پرورش و مکمل‌های غذایی، تأثیرات قابل توجهی بر عملکرد رشد جوجه‌های گوشتی دارند. در سنین اولیه، محدودیت فضایی کمتر بر مصرف خوراک و افزایش وزن اثر می‌گذارد، اما با افزایش سن پرنده، کاهش فضای حرکتی و دسترسی به منابع، منجر به کاهش مصرف خوراک و افزایش وزن می‌گردد. این پدیده با افزایش ضریب تبدیل خوراک در تراکم‌های بالا همراه است. حضور جوجه‌ها در اطراف دان‌خوری‌ها در ابتدا محرک مصرف خوراک است، اما با گذشت زمان و عدم تناسب سطح دان‌خوری با تعداد پرندگان، این اثر کاهش می‌یابد. تراکم بالای پرورش (مثلاً 16 پرنده در مترمربع) در هفته‌های پنجم و ششم منجر به کاهش معنی‌دار مصرف خوراک و افزایش وزن شده است.

تنش فیزیولوژیکی ناشی از تراکم پرورش

تراکم بالای پرورش به عنوان یک عامل استرس‌زا، پاسخ‌های فیزیولوژیکی نامطلوبی را در جوجه‌ها القا می‌کند. این پاسخ‌ها شامل افزایش سطح کورتیزول و کورتیکوسترون، افزایش پراکسیداسیون لیپید، تولید رادیکال‌های آزاد و سرکوب سیستم ایمنی است. این عوامل به طور کلی بر عملکرد رشد پرندگان تأثیر منفی می‌گذارند. مکانیسم‌های دقیق این تأثیرات شامل تحریک محور هیپوفیز-هیپوتالاموس و افزایش تجزیه پروتئین و گلوکونئوژنز است که منجر به افزایش گلوکز خون می‌شود.

نقش سلنیوم در دفاع آنتی‌اکسیدانی و متابولیسم

سلنیوم یکی از عناصر معدنی ضروری است که نقش کلیدی در سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی بدن ایفا می‌کند. این عنصر بخشی از آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز (GPx) است که به عنوان خط دوم دفاعی بدن، پراکسیدهای سلولی را تخریب کرده و از تشکیل رادیکال‌های آزاد جلوگیری می‌کند. سلنیوم همچنین از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی حمایت کرده، از آسیب‌های کبدی جلوگیری می‌کند و در فعالیت‌های هورمون‌های تیروئید مؤثر است. علاوه بر این، سلنیوم اثرات مخربی بر باکتری‌های مضر روده دارد.

سلنومتیونین به عنوان منبع زیست‌فراهم سلنیوم

سلنومتیونین (SeMet) به عنوان یک شکل آلی سلنیوم، مزیت اصلی خود را در ایجاد ذخایر سلنیوم در بدن پرندگان، به ویژه در عضلات، از طریق جایگزینی با متیونین در ساختار پروتئین‌ها ارائه می‌دهد. این ذخایر در شرایط استرس فیزیولوژیکی (مانند تنش گرمایی) قابل استفاده هستند. در این شرایط، کاتابولیسم پروتئین، سلنیوم را آزاد کرده تا برای سنتز سلنوپروتئین‌های بیشتر و تقویت دفاع آنتی‌اکسیدانی به کار گرفته شود. تحقیقات نشان داده‌اند که SeMet در دوره پایانی پرورش می‌تواند مصرف خوراک را افزایش دهد و در برخی سطوح، بهبود در افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک را نیز به همراه داشته باشد.

تأثیرات تراکم بر پارامترهای هماتولوژیکی و بیوشیمیایی

افزایش تراکم پرورش منجر به تغییراتی در پارامترهای خونی می‌شود. یافته‌ها حاکی از آن است که تراکم بالا، غلظت گلوکز خون را افزایش می‌دهد، که این امر با تحریک استرس و افزایش گلوکونئوژنز مرتبط است. همچنین، تراکم بالا باعث کاهش فعالیت آنزیم آنتی‌اکسیدانی گلوتاتیون پراکسیداز (GPx) و تغییر در نسبت سلول‌های خونی (افزایش هتروفیل و کاهش لنفوسیت) می‌شود. این تغییرات نشان‌دهنده پاسخ پرندگان به استرس ناشی از تراکم است.

نقش سلنومتیونین در تعدیل پاسخ‌های استرس و ایمنی

مکمل‌سازی با سلنومتیونین در جیره جوجه‌های گوشتی، اثرات تعدیل‌کننده‌ای بر پاسخ‌های استرس و سیستم ایمنی دارد. SeMet باعث افزایش غلظت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی مانند GPx و کاهش غلظت تری‌گلیسرید می‌شود. همچنین، با تقویت سیستم ایمنی، منجر به افزایش تعداد لنفوسیت‌ها و کاهش هتروفیل‌ها می‌گردد، که نشان‌دهنده غلبه بر اثرات منفی استرس و تقویت دفاع بدن است. این اثرات مثبت در مطالعات مختلف، از جمله در شرایط تنش گرمایی، گزارش شده است.

تأثیر تراکم و سلنومتیونین بر کیفیت گوشت

کیفیت گوشت، که با شاخص‌هایی چون pH، ظرفیت نگهداری آب (WHC)، افت خونابه و افت پخت سنجیده می‌شود، تحت تأثیر تراکم پرورش و مکمل‌سازی با سلنیوم قرار می‌گیرد. تراکم بالای پرورش (15 پرنده در مترمربع) منجر به کاهش WHC و افزایش افت خونابه شده که نشان‌دهنده افت کیفیت گوشت است. در مقابل، افزودن سلنومتیونین باعث افزایش WHC و کاهش افت خونابه و افت پخت شده است. این بهبود کیفیت گوشت احتمالاً به دلیل نقش سلنیوم در حفظ پایداری غشاها و خواص آنتی‌اکسیدانی آن است که فرایند پروتئولیز پس از کشتار را به تأخیر می‌اندازد.

جهت دانلود مقاله لینک زیر را کلیک نمایید

دانلود مقاله

با محصولات طیوری بیشتر آشنا شوید

با محصول مکمل ویتامینه 0/25 درصد مرغ تخمگذار بیشتر آشنا شوید

با محصول مکمل معدنی 0/25 درصد مرغ تخمگذار بیشتر آشنا شوید

با محصول مکمل ویتامینه 0/25 درصد مرغ گوشتی بیشتر آشنا شوید

با محصول مکمل معدنی 0/25 درصد مرغ گوشتی بیشتر آشنا شوید

با محصول مکمل اختصاصی شترمرغ ، بلدرچین و بوقلمون بیشتر آشنا شوید

با محصول کنسانتره ویژه مرغ تخمگذار بیشتر آشنا شوید

با پرمیکس ها بیشتر آشنا شوید

با محصول پرمیکس ویتامین E بیشتر آشنا شوید

با محصول پرمیکس ویتامین K3 بیشتر آشنا شوید