سندروم کبد چرب hemorragic (FLHS) یکی از چالش‌برانگیزترین بیماری‌های متابولیک در مرغ‌های تخمگذار است که مستقیماً بر میزان تولید و نرخ بقای گله تأثیر می‌گذارد. این بیماری معمولاً در مرغ‌هایی که در قفس نگهداری می‌شوند و تولید بالایی دارند، دیده می‌شود.

در ادامه، مقاله‌ای جامع در مورد علل، علائم و روش‌های پیشگیری از این بیماری تدوین شده است.

کبد چرب در مرغ‌های تخمگذار: از علت تا درمان

۱. ماهیت بیماری

در مرغ‌های تخمگذار، کبد مرکز اصلی سنتز چربی برای تشکیل زرده تخم‌مرغ است. تحت شرایط خاص، تجمع بیش از حد چربی در کبد باعث تروماتیک شدن بافت آن شده و در نهایت منجر به پارگی کبد و خونریزی داخلی می‌شود که عامل اصلی مرگ‌ومیر ناگهانی در گله‌های با تولید بالاست.

۲. عوامل ایجاد کننده (اتولوژی)

اصلی‌ترین دلایل بروز این عارضه عبارتند از:

• توازن انرژی: مصرف بیش از حد انرژی (کربوهیدرات و چربی) نسبت به نیاز مرغ.

• محدودیت حرکتی: نگهداری در قفس که باعث کاهش سوخت‌وساز چربی می‌شود.

• استرس گرمایی: دمای بالای محیط باعث تغییر در متابولیسم و تمایل مرغ به ذخیره چربی می‌شود.

• کمبود مواد لیپوتروپیک: کمبود موادی مانند کولین، متیونین و ویتامین B12 که مسئول انتقال چربی از کبد هستند.

• مایکوتوکسین‌ها: وجود سموم قارچی (مثل آفلاتوکسین) در دان که کبد را تخریب می‌کنند.

۳. علائم بالینی و کالبدگشایی

این بیماری اغلب "بی‌صدا" است، اما نشانه‌های زیر قابل مشاهده‌اند:

• مرگ ناگهانی: پرندگانی که ظاهراً سالم و دارای اضافه وزن هستند، ناگهان تلف می‌شوند.

• افت تولید: کاهش ناگهانی در تعداد تخم‌مرغ‌های تولیدی گله.

• کمرنگ شدن تاج: به دلیل خونریزی داخلی و کم‌خونی.

• یافته‌های کالبدگشایی: کبد بزرگ، زرد رنگ، شکننده و وجود لخته‌های خون در محوطه بطنی.

۴. راهکارهای پیشگیری و مدیریت

درمان قطعی برای پرنده‌ای که دچار پارگی کبد شده وجود ندارد، بنابراین مدیریت کلید واژه اصلی است:

الف) مدیریت تغذیه

• جایگزینی منابع انرژی: بخشی از ذرت جیره را با چربی‌های باکیفیت (دارای اسیدهای چرب غیراشباع) جایگزین کنید تا بار متابولیک کبد برای ساخت چربی کاهش یابد.

• افزودن مکمل‌های لیپوتروپیک: استفاده از ال-کارنیتین، کولین کلراید و ویتامین E برای بهبود خروج چربی از کبد.

• استفاده از فیبر: افزایش سطح فیبر جیره می‌تواند به کنترل جذب انرژی کمک کند.

ب) مدیریت محیطی

• کنترل وزن: توزین دوره‌ای مرغ‌ها و جلوگیری از چاقی مفرط در اواخر دوره تولید.

• تهویه مناسب: کاهش استرس گرمایی از طریق سیستم‌های سرمایشی موثر.

۵. جدول مواد مغذی کلیدی برای سلامت کبد

نتیجه‌گیری

کبد چرب پیوند ناگسستنی با مدیریت تغذیه دارد. با پایش مداوم وزن پرنده، استفاده از افزودنی‌های محافظ کبد و کنترل کیفیت دان (از نظر سموم قارچی)، می‌توان خسارات اقتصادی ناشی از این سندروم را به حداقل رساند.